Oscar ödülleri film endüstrisinde teknik başarılar ve sanatsal performanslara, değişik branşlarda verilen ödüllerdir.
Merkezi Kaliforniya’da bulunan Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi tarafından, tüm dünyanın takip ettiği bir törenle yılda bir kez verilir. Akademi tarafından ve bu akademinin üyelerinin oylarıyla verilmesi nedeniyle Akademi ödülleri olarak da anılır. Sinema dünyasının en prestijli ödüllerinden biri olarak kabul edilir.
Verilen heykelciğin resmi adı “Akademi Liyakat Ödülü” olmakla beraber “Oscar” olarak adlandırılır.
Akademi’nin yaklaşık 6000 üyesi bulunur. Tamamı sinema dünyasının içinden, bu mesleğin çeşitli dallarında daha önce çalışmış veya aktif olan kişilerden oluşur. Çoğu Amerika Birleşik Devletleri’nden olsa da, Akademi üyeliği için Amerikan vatandaşlığı şartı aranmamakta, diğer ülke vatandaşları da üye olabilmektedir.
94. Oscar ödülleri, Türkiye saati ile sabaha karşı saat 03:00’de canlı yayınlanan ödül töreni ile sahiplerini buldu.
Oscar ismi nereden geliyor?
Ödüle neden “Oscar” dendiği tam olarak bilinmiyor. İki rivayet var. İkisi de; Oscar adında bir eş veya akrabaya benzetilmesi sonucu, heykelciğin adının Oscar olarak kaldığı yönünde.
1939’a kadar Akademi bu adı resmi olarak kullanmıyor.
Meşhur heykelciği kim tasarladı?
Metro Goldwyn Mayer yapım şirketinin sanat yönetmeni Cedric Gibbons tarafından tasarlandı. Bir film makarası üzerinde elinde kılıç tutan bir şövalye şeklinde tasarlanan Oscar heykelciğine son halini George Stanley verir.
Heykelcik 4 kiloya yakın bir ağırlıkta 34 santimetre yüksekliğinde olup, 24 ayar altın kaplamadır.
Film Rekorları
En iyi beş kategoriye özel bir ad veriliyor. Big five = Büyük beş, Büyük beşli
En iyi film, yönetmen, aktör, aktris ve senaryo. Senaryo özgün veya uyarlama olabilir.
Sadece 3 film bu başarıya ulaşabildi.
It Happened One Night (1934)
One Flew Over the Cuckoo’s Nest (1975)
The Silence of the Lambs (1991)
Sadece 3 film, tam 11 kategoride ödül almayı başardı.
Ben-Hur (1959), Titanic (1997) ve Yüzüklerin Efendisi: Kralın Dönüşü (2003)
En çok ödüle aday gösterilen filmler All About Eve (1950), Titanic (1997) ve La La Land (2016) oldu.
All about Eve 6 ödülde kalınca, yukarıdaki listeye ilk sıradan girme fırsatını da kaçırmış oldu.
All About Eve filmini şanssız buluyorsanız, acele etmeyin!
The Turning Point (1977) ve The Color Purple (1985) filmleri 11 dalda,
True Grit (2010), Gangs of New York (2002) ve American Hustle (2013) filmi 10 dalda aday olmalarına rağmen tek bir ödül dâhi alamadılar.
The Sting (1973) filmi Akademi ödülü aldığında, yapımcısına da ayrı bir unvan kazandırdı. Yapımcılardan biri olan Julia Philips “en iyi film” dalında Oscar alan ilk kadın yapımcı olarak Oscar tarihinde yerini aldı.
Siyah-beyaz filmler geride kalsa da bir tanesi 2011 yılına uzanıp, ödül almayı da başardı. The Artist (2011) En İyi Film Oscar’ını kazanan son siyah-beyaz film olmuş. Bir önceki ödül için, çok eskilere, 1960’a gitmek gerekiyor. (The Apartment)
Schindler’s List (1993) de yine bu ödülü alan siyah-beyaz yapımlar arasındadır. Ancak, kısa da olsa renkli bölümleri vardır.
Ana karakterlerin ve sanatsal kadrosunun hep birlikte Oscar’a aday gösterildiği tek film olan Who’s Afraid of Virginia Wolf? (1966) bu adaylıklardan 5 tanesini de ödüle çevirebilmiştir.
2022 Oscar ödülleri için 12 dalda aday gösterilen The Power of the Dog filminin yönetmeni, “En iyi Yönetmen” dalında iki kez aday gösterilen tek kadın yönetmen olan Jane Campion henüz heykelciği evine götüremedi. (94. Oscar ödül töreninde en iyi yönetmen Oscar’ını aldı.)
2010 yılında bunu başaran Kathryn Bigelow; The Hurt Locker filmiyle Oscar tarihinde “En iyi Yönetmen” ödülünü kazanan ilk kadın yönetmen oldu.
Başka hiçbir dalda aday olmadan, en iyi film ödülü ?
Grand Hotel (1932) bunu başarmış görünüyor. Sadece tek adaylığı var ve heykelciği kapmış.
Bunu başarabilen tek film tabii.
Ayrı bir “En iyi yabancı film” kategorisi olmasına rağmen, La Grande Illusion (1939- Fransızca) “En iyi film” dalında aday gösterilmiş. Az sayıda örneklerden biri.
Bir de çok sayıda adaylığı bulunduğu halde, en iyi film ödülüne aday olmayan bir film var. They Shoot Horses, Don’t They? (1969) 9 dalda aday gösterilmesine rağmen, en iyi film dalında aday bile gösterilmemiş. 9 adaylığa rağmen sadece En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünü almış.
Animasyon filmlerden bazıları kendi kategorisinin de dışına çıkarak en iyi film adayı olmuşlar.
Beauty and the Beast (1991), Up (2009) ve Toy Story 3 (2010)
Oyunculuk dallarında verilen dört büyük ödülü birden kazanan film olmamış şimdiye kadar.
İki film, A Streetcar Named Desire (1951) ve Network (1976) çok yaklaşmış ve üçünü alabilmiş.
Oscar ödülleri iki tane olabilir mi?
Roma Tatili (Roman Holiday) filmi için verilmiş 1953 En İyi Uyarlama Senaryo ödülünden şu anda 2 adet vardır.
“Amerikan aleyhtarı aktiviteleri soruşturma komisyonu” (HUAC)’nun Komünist sempatizanı oldukları gerekçesi ile kara listeye aldığı yüzlerce Amerikalı sanatçı arasında, aralarında Edward Dmytryk (yönetmen) ve Dalton Trumbo’nun da (senarist) bulunduğu ve ilk kez 1947 yılında soruşturmaya uğrayan ilk 10 sanatçıya Hollywood 10’luları adı verilmişti. Kara listedekiler özellikle Hollywood’da iş bulamıyorlardı. Bazıları yurt dışına giderken bazıları da takma isimlerle iş yapmak zorunda kalmışlardı. Dalton Trumbo da “Roma Tatili”nin senaryosunu yazmış olmasına rağmen ismini kullanamadığı için senaryoya verilen Oscar ödülü senaryonun yazılmasında yardımı olan, Trumbo’nun arkadaşı Ian McLellan Hunter’a gitmişti.
Yıllar sonra Akademi yanlıştan dönerek Trumbo’nun itibarını iade etti, ödülü Hunter’dan geri aldı ve ölümünden 16 yıl sonra 1993 yılında törenle Dalton Trumbo’nun eşine verdi. Bu arada Hunter’ın oğlu babasının ödülünü geri vermek istemediği için Trumbo’nun eşine ikinci bir Oscar verildi. Yani şu anda 1953 yılı En İyi Senaryo Akademi Ödülü’nden iki adet mevcuttur.
Oscar Ödülleri Oyuncu Rekorları
- Katharine Hepburn Oscar ödüllerinde en fazla ödül kazanan oyuncu oldu.
Morning Glory (1932/33), Guess Who’s Coming To Dinner (1967), The Lion in Winter (1968) ve On Golden Pond (1981) filmlerindeki rolleri ile 4 kez En İyi Aktris ödülü kazandı. Ayrıca 12 adaylık ile Meryl Streep’ten sonra en çok adaylık alan ikinci kadın oyuncudur. - Daniel Day-Lewis, yalnızca En İyi Erkek Oyuncu dalında üç kez (My Left Foot, There Will Be Blood ve Lincoln filmleriyle) ödülün sahibi olarak, kategorinin en çok kazanan ismi oldu. Jack Nicolson (2 kez Erkek Oyuncu, 1 kez Yardımcı Erkek Oyuncu) ve Walter Brennan (3 kez Yardımcı Erkek Oyuncu) ile birlikte en çok ödül kazanan erkek oyuncudur.
- Meryl Streep ödüle en fazla aday gösterilen isim oldu. 20 kez aday gösterilmekle beraber 3 kere ödülü almayı başardı. En İyi Yardımcı Aktris ödülünü Kramer vs. Kramer (1979) ile ve En İyi Aktris ödülünü Sophie’s Choice (1982) ve The Iron Lady (2011) filmlerindeki rolleri ile kazandı.
- Jennifer Lawrence, 23 yaşındayken üç defa Oscar’a aday gösterilmiş en genç kişidir. Lawrence aynı zamanda En İyi Kadın Oyuncu Oscar’ını kazanan en genç ikinci oyuncudur. Peter O’Toole 8 kez En İyi Aktör ödülüne aday gösterilmesine rağmen ödülü hiç kazanamadı.
- Jessica Tandy 80 yaşındayken oynadığı Driving Miss Daisy (1989) filmindeki rolü ile En İyi Kadın Oyuncu Oscar Ödülü’nü aldı. 2012’ye gelinceye kadar bir Oscar ödülü almış ‘en yaşlı’ kişi unvanını taşıdı. 2012 yılında Christopher Plummer 82 yaşındayken rol aldığı Beginners filmindeki performansıyla En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü’nü alınca ‘en yaşlı’ Oscar ödülü sahibi unvanı da ona geçmiş oldu[14].
- Jodie Foster, The Accused ve The Silence of the Lambs filmleriyle kazandığı En İyi Kadın Oyuncu Oscar’ı ile 2 ödül alma başarısını gösteren en genç kişi unvanının sahibidir. (İlk ödülünü 26 yaşında, ikinci ödülünü ise 29 yaşındayken kazandı.)
- Gloria Stuart ödüle en yaşlı aday gösterilen isimdir. 87 yaşında iken Titanic (1997) filmindeki rolü ile En İyi Yardımcı Aktris ödülüne aday gösterildi.
- Justin Henry 8 yaşında iken Kramer vs. Kramer (1979) filmiyle aday gösterildiği En iyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülü ile birlikte Oscar tarihindeki en genç ödüle aday olan isim oldu.
- The Silence of the Lambs (1991) filminde Hannibal Lecter karakterini canlandıran Anthony Hopkins,16-17 dk. kadar ekranda görünmesine rağmen En İyi Aktör ödülünü almayı başardı.
- Beatrice Straight, Network (1976) filmindeki 5 dk. 40 saniyelik performansı ile Oscar kazanan en kısa role sahip kişidir. Straight bu filmdeki rolü ile En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi Ödülü’nü almayı başardı.
- James Dean ölümünden sonra iki kere Oscar’a aday gösterilen tek oyuncu. Dean, 1955 yılında öldükten sonra 1956’da East of Eden (1955) filmiyle ve 1957’de tekrar Giant (1956) filmiyle En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülüne aday gösterildi.
- Oscar tarihinde aynı yılda hem başrol ve hem de yardımcı rol kategorilerinin ikisine birden aday olma başarısını gösteren 12 oyuncu vardır. Bunu başarabilen oyuncular; Fay Bainter, Teresa Wright, Barry Fitzgerald (aynı filmdeki aynı rolleri ile) Sigourney Weaver, Jessica Lange, Scarlett Johansson, Al Pacino, Emma Thompson, Holly Hunter, Julianne Moore, Jamie Foxx ve Cate Blanchett’tir.
- Sadece beş oyuncu Sophia Loren, Roberto Benigni, Robert De Niro, Benicio del Toro ve Marion Cotillard İngilizce konuşmadıkları filmleri ile Oscar kazanmayı başarmıştır. Loren, Benigni ve DeNiro İtalyanca, del Toro İspanyolca ve Cotillard Fransızca oynayarak Oscar almıştır.
- Christoph Waltz, Soysuzlar Çetesi filminde İngilizce dahil 4 ayrı dil konuşarak Oscar kazanmış tek kişidir. Filmde İngilizceyle birlikte Fransızca, Almanca ve İtalyanca konuşmuştur.
- John Mills‘e, İrlandalı Kız (Ryan’s Daughter) filminde oynadığı köyün sağır-dilsiz delisi ‘Michael’ rolü için 1971 ‘de En iyi Yardımcı erkek oyuncu ödülü verilmişti. Filmde rolü gereği tek kelime konuşmayan John Mills, ödülünü alırken konuşma yapmayıp bir reverans’la yetinmişti. Bu da Oscar ödüllerindeki en kısa kabul konuşması olarak rekor kitabına geçmiştir.
- Ölüm Tarlaları (The Killing Fields) filminin başrol oyuncusu Haing S. Ngor, Dith Pran’ı canlandırdığı rolüyle 1984’te En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü’nü aldığı zaman, aktör olarak Oscar ödülü alan ilk Güneydoğu Asya’lı ve Budist oyuncu unvanını da almış oldu.
- Emil Jannings, 1929 yılında, o yıl ilk kez verilen En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü’nü aldığı zaman Amerikalı olmadığı halde (İsviçre doğumlu bir Almandı) Oscar alan ilk oyuncu unvanını da kazanmış oldu. Jannins bu Oscar’ı The Last Command (1928) ve The Way of All Flesh (1927) filmleriyle aldı, o tarihlerde oyunculara birkaç filmindeki performansı için tek Oscar verilebiliyordu.
- Heath Ledger Dark Knight’ın çekimleri bittikten bir ay sonra öldü. Bu filmde canlandırdığı joker rolünden dolayı ölümünden bir yıl sonra 81. Akademi ödül töreninde en iyi yardımcı erkek oyuncu dalında oscar verildi. Onun adına ödülü ailesi aldı. Aynı şekilde 1977’de Peter Finch öldüğünde Network adlı filmi çekimi bitmiş ve aktör promosyson için tur yapmaya hazırlanmakta idi. Bu filmi için Peter Finch’e ölümünden sonra En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü Oscar’ı verildi.
Oscar Ödülleri Teknik ve Sanatsal konularda ilginç rekorlar
Besteci John Williams, 52 kere Oscar’a aday gösterildi ve 5 kez ödül aldı.
Ses mühendisi Kevin O’Connell, John Williams kadar olmasa da, 20 kere Oscar ödüllerine aday oldu. 21. adaylığına kadar, dile kolay 20 yıl boyunca ödülü kazanamadı. 21. adaylığında Savaş Vadisi filmiyle heykelciği evine götürebildi.
Önemli filmlerin de aralarında bulunduğu 500’den fazla filme müzik yapan Ennio Morricone, 5 kez Oscar adayı olmasına rağmen hiç ödül alamadı. 2007 senesinde, film müziği sanatına ihtişamlı ve çok yönlü katkılarından dolayı Akademi Onur Ödülü’ne layık görüldü.
Onur ödülünü aldıktan sonra, heykelciği tutabilmek için 9 sene daha bekledi. The Hateful Eight filmi ile 2016 yılında, En İyi Film Müziği dalında Oscar kazanmayı başardı.
Oscar ödülleri, rekorlarını bir efsane ile sonlandıralım.
Oscar, ona verilmek için icat edilmiş desek yeridir.
Walt Disney hayatı boyunca çeşitli dallarda toplam 22 tane Oscar Ödülü kazanarak en çok Oscar kazanan insan olma unvanına sahiptir.
